العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )
13
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )
آفريده شده است ، زيرا او به طبع ، موجودى مدنى و اجتماعى بوده نيازمند امور فراوانى براى گذران زندگىاش است كه بدون آنها زندگىاش سامان نمىيابد و او از انجام بيشتر آنها ناتوان است مگر با مشاركت و هميارى ، و در طبايع انسانها روحيهء غلبه و چيرگى يافتن [ بر ديگران و خودخواهى و خوددوستى ] وجود دارد ، به گونهاى كه انزجار و تنفر ميان انسانها پديد مىآيد كه با فلسفهء زندگى اجتماعى [ كه مبتنى بر تعاون و هميارى و مشاركت است ] تضادّ دارد . پس بايد يك عامل جمع كننده و گردآورندهاى باشد كه مردم را بر هميارى و تشكيل زندگى اجتماعى وادار سازد و آن عبارت است از سنّت [ - طريقه ، روش و قانون ] و شرع [ - مجموعهاى از قوانين براى سامان دادن روابط اجتماعى ] ، و سنّت نيازمند قانونگزارى است كه قوانين آن را وضع و ضوابط آن را پايهگزارى كند . از طرفى ، شخص قانونگزار بايد از ديگر افراد همنوع خود به نحوى امتياز يابد ، چون [ در غير اين صورت ] اولويّت و رجحانى [ براى او نسبت به ديگران ] نخواهد بود [ و در نتيجه ، او حقّى براى قانونگزارى ندارد و ديگران ملزم نيستند قوانين او را گردن نهند . ] اين امتياز نمىتواند توسط برخى از انسانها پديد آمده بود ، چون در اختصاص دادن فرد يا افراد خاصى به آن ، نزاع و كشمكش پديد خواهد آمد ، [ و هر گروهى ، در اين امر مصالح خود را در نظر مىگيرد و چون ميان مصالح گروهها تضاد وجود دارد ، در تعيين قانونگزار اختلاف روى خواهد داد . ] پس به ناچار بايد اين امتياز از سوى خداى متعال به وسيلهء معجزه صورت پذيرد ، معجزهاى كه انسان را به تصديق كردن ادعا كنندهء آن وا داشته ، از مخالفت كردن با او بترساند و بر پيروى كردن از او وعدهء پاداش دهد ، به گونهاى كه نظام زندگى آنان سامان يابد و حفظ نوع انسانى بر كمال ممكن براى آن ، تحقق پذيرد . و منها : أنّ أشخاص البشر متفاوتة في إدراك الكمالات و تحصيل المعارف و اقتناء الفضائل ، فبعضهم مستغن عن معاون لقوة نفسه و كمال إدراكه و شدة استعداده للاتصال بالأمور العالية ، و بعضهم عاجز عن ذلك بالكلية ، و بعضهم متوسط الحال و تتفاوت